شعر
شعر
شعر اجتماعی مجموعاً در ادبیات پارسی، خصوصاً در اعصار قدیم، کمیت و کیفیت قابل‌توجهی ندارد و شاید جدی‌ترین حضور این نوع شعر پس از سنایی غزنوی در ادبیات دوره مشروطه محسوس باشد. پس از انقلاب اسلامی ایران، موجی جدید در حوزه شعر اجتماعی شکل می‌گیرد که در اوایل انقلاب، موضع‌گیری این شعرها بیشتر نسبت به تهاجمات خارجی است و وضعیت داخلی، آن‌چنان مورد توجه این شعرها نیست ولی در دهه‌های اخیر بخش مهمی از این شعرها اختصاص دارد به مسائلی مانند رفاه طلبی. شعر اجتماعی در دو دهه ‌اخیر و خصوصاً در دهه هشتاد، بسیار پر‌رنگ‌تر و پر‌قدرت‌تر در روند شعر جریان دارد. کتاب‌‌های معرفی‌شده بخشی از بهترین مجموعه‌های شعری در این موضوع را توصیه می‌کند.
';
شعر، حافظِ هویت ملى است، حافظ هویت ملى. هویت ملت‌ها عبارت است از مشخصه‌هاى فرهنگى آن‌ها و مزیت‌های فرهنگى آن‌ها؛ این هویت فرهنگى یک ملت را تشکیل می‌دهد. این هویت فرهنگى، اصل است؛ اگر چنانچه این از یک ملتى گرفته بشود، این ملت هضم خواهد شد، یعنى در واقع به معناى حقیقى کلمه نابود خواهد شد؛ حالا در یک مشخصه‌ى جغرافیایى قرار می‌گیرد اما چیزى نیست؛ هست، اما بودن او مثل نبودن است؛ هویت فرهنگى، همه‌ى حیات یک مجموعه و یک ملت است. شعر می‌تواند این هویت فرهنگى را هم تقویت کند و غنى کند و تغذیه کند. مقام معظم رهبری 21/4/93
';
شعر مذهبی یا ولایی یا «شعر آیینی» که در دهه اخیر مرسوم شده است از گذشته در ادبیات حضور داشته و همچنان این حضور امتداد دارد که مهم‌ترین بخش آن از لحاظ محتوایی، مدح آل‌الله و ستایش بزرگواری‌ها و جایگاه ایشان است ولی لحن شاعران و نوع برخورد آن‌ها با این نوع از شعر در گذشته و حال تفاوتی‌هایی دارد؛ ممدوحی که در اشعار آیینی معاصرین دیده می‌شود بسیار قابل‌دسترس‌تر و نزدیک‌تر به انسان امروزی است تا ممدوحی که در اشعار سده‌های اخیر است. شعر آیینی، ناخودآگاه در بخشی از ذهن یک شاعر شیعی جولان می‌دهد و در کارنامه اغلب شاعران، آثاری هر چند معدود در این عرصه مشاهده می‌شود. کتاب‌های معرفی‌شده بخشی از بهترین مجموعه‌های شعری در این موضوع را توصیه می‌کند.
';
شعر، حافظِ هویت ملى است. هویت ملت‌ها عبارت است از مشخصه‌هاى فرهنگى آنها و مزیت‌هاى فرهنگى آنها؛ این هویت فرهنگى یک ملت را تشکیل می‌دهد. این هویت فرهنگى، اصل است؛ اگر چنانچه این از یک ملتى گرفته بشود، این ملت هضم خواهد شد، یعنى در واقع به معناى حقیقى کلمه نابود خواهد شد؛ حالا در یک مشخصه جغرافیایى قرار می‌گیرد اما چیزى نیست؛ هست، اما بودن او مثل نبودن است؛ هویت فرهنگى، همه حیات یک مجموعه و یک ملت است. شعر می‌تواند این هویت فرهنگى را هم تقویت کند و غنى کند و تغذیه کند. مقام معظم رهبری ۲۱/۴/۹۳
';
طنز مکتوب و در این میان شعر طنز در کنار ایجاد سرور و نشاط در مخاطبان ادب‌دوست خود، همواره یکی از بهترین وسیله‌های انتقادی و مطالباتی در بیان مشکلات و معضلات اجتماعی بوده است. از برجسته‌ترین نشریات در دوران مشروطه روزنامه نسیم شمال مرحوم سید اشرف‌الدین قزوینی است. همانی که موجی عظیم در بیداری مردم ایران داشت. در دوران پهلوی مجله معروف «توفیق» عباس توفیق فضای طنز کشور را سکانداری می‌کرد که نهایتاً رژیم پهلوی در دوران سردبیری محمدعلی توفیق (پسر مؤسس) آن را تاب نیاورد و حکم به تعطیلی مجله و زندانی توفیق داد. در دوران انقلاب با اینکه فضای کلی کشور به خاطر اوضاع خاص سیاسی، دفاع مقدس و مسایل داخلی، به ظاهر خیلی مناسب طنز نبود "گل آقای مرحوم کیومرث صابری فومنی ظهور کرد تا برای اولین بار مجله‌ای فاخر و در نهایت آزادی به انتشار مطالب تند و عمیق اجتماعی و سیاسی بپردازد. گل آقا تا سال‌ها با طنازی‌های فاخر خود مهمان خانه‌های مردم بود.
';
زنده نگه داشتن یاد شهدا کمتر از شهادت نیست. (مقام معظم رهبری) شاید پر بی راه نباشد که بتوان ادعا نمود که پس از انقلاب اسلامی بعد از موضوعات دینی و بالاخص اهل بیت علیهم‌السلام بیشترین اشعار پیرامون موضوع دفاع مقدس سروده شده است. البته هنوزم که هنوز است دوران هشت سال دفاع مقدس حجم بسیاری از ادبیات کشور را (چه شعر و چه داستان) به خود اختصاص داده است. اشعار سروده شده در این رابطه به ندرت در یک مجموعه مستقل گرد آمده‌اند. یا لااقل سال‌هاست چنین مجموعه مستقلی منتشر نشده است. معمولاً این‌گونه اشعار در کنار اشعار آیینی یک جا نشسته‌اند. آن‌هایی هم که به ظاهر مستقل‌اند حاصل همایش‌ها و جشنواره‌ها هستند که توسط متولیانشان به صورت یک کتاب شکل گرفته‌اند. در بسته پیش‌رو سعی شده است به کتاب‌های کمتر بها داده شده و ایضاً مستقل در حوزه شعر دفاع مقدس توجه بیشتری شود. این آثار برای مخاطبان در عین جذابیت حرف‌های نویی با زبان نسل بازمانده از جنگ را در بردارد.
';
نام حسین علیه‏السلام خود سرآغاز حرکت بود از اول. کیست که در معرض واژه عاشورا قرار بگیرد و بتواند این دگرگونی و انقلابی را که در اعماق جانش به پا می‏خیزد نادیده انگارد؟! چکامه سرایان و چامه سرایان عالم، از دیرباز حدیث شعرشان حکایت سوزش و سوختن بود، آشفتگی خیالی که میل پیوستن یار ازلی، نایی برایشان فرو نگذاشته بود. اینان روایتگر درد‌های جانسوزی‏اند که طی قرن‏‌ها دل دردمندان و سوخته‏دلان را عجین گشته بود و هست. حال که بیش از ۱۴۰۰ سال از بهترین صحنه‏‌های عشقبازی روی زمین؛ عاشقانه‏‌های حسین علیه‏السلام، این معنی تمام عشق با حضرت عشق می‏گذرد، داغ این ذره ذره دلدادگی‏‌ها و ذره ذره جان سپردن‏‌ها تمامی ندارد و عاشقان را همچنان بی‏تاب این تب می‏کند تا تمامی شعرشان شعور کربلا بگیرد. و تو می‏دانی که چه خاکستر می‏کند روایت حسین علیه‏السلام؟! حال که مجالی دست داد تا در نغمه‏‌ها و چامه‏‌های بسیار شاعران امروز غوری نماییم؛ تا آنجا که این رقعه ناتمام اجازت فرماید شم‌های از این گنجینه بسیار را می‏نماییم تا دوستداران همیشگی خاندان حضرت عشق را رهنمونی درخور باشد در مسیر نسیم روح‏فزایی که آدمی را می‏برد تا حریم جملگی عشق، تا باور عطش، تا آنجا که درگیری است میان همه یقین و همه انکار، تا رد نگاه مخدر‌های همه معصوم بر رگ‏‌هایی همه غیرت، تا ردپا‌هایی که بوی یاس می‏دهند و تاب ما را به تمامی می‏برد... درود و هزاران سلام بر راویان و چامه‏سرایان ارباب بی‏کفن؛ و بر شمایانی که با سروده‏‌های شاعرانمان عرض ارادت می‏برید در محضر خیمه‏‌هایی که خالی است؛ و دشت‏‌هایی که مملو از بهترین‏‌های روی زمین‏اند و گویی هنوز مانده‏اند...
';
در دوران پس از انقلاب اسلامی به خصوص در سال‏های پس از دفاع مقدس شاهد اتفاقی نو در ادبیات آیینی بوده‏ایم و آن ظهور شاعرانی بود که (به ویژه جوان) در ساحت اهل بیت علیهم‏السلام گام نهادند و دل‏سروده‏ها و جان‏سروده‏هایشان را تقدیم خاندان طهارت نمودند. علم شدن دوباره چراغ هیأت به صورت گسترده و رونق گرفتن محافل مذهبی در دوران پس از انقلاب و نیز نزدیک شدن ذاکرین و مداحان به شاعران سبب گردید تا فرصتی ایجاد شود که شاعران سروده‏های مذهبی خود را به آنان ارایه نمایند تا بعد از سال‏ها شاهد ارتقای چشمگیر اشعار مداحان در شور عزاداری حسینی باشیم. در این میان ناشرانی با درک درست این نیاز، اهتمام نمودند تا با تمرکز بر نشر اشعار مذهبی به ویژه اشعاری که توجه شاعر در خلق اثر به مجالس عزا و مداحان و ذاکران هیأت‏ها و ارتقای مفاهیم و محتوای اشعار باشد، دسترسی وسیع‏تری به محتوای فاخر فراهم آورند.
';